ZZP’er of niet? Wanneer is er sprake van schijndienstverband?

ZZP’er of niet? Wanneer is er sprake van schijndienstverband?

Kabinet wil schijnzelfstandigheid tegengaan

ZZP’er of niet? Wanneer wordt een zzp’er echt als zzp’er gezien en wanneer ziet de belastingdienst het als een schijndienstverband / verkapt dienstverband?

Hier is al jaren onduidelijkheid over en veel ondernemers die gebruik maken van zzp’ers / freelancers maken zich zorgen. Om hier duidelijkheid in te geven komt het demissionaire kabinet met het wetsvoorstel ‘Verduidelijking beoordeling arbeidsrelatie en rechtsvermoeden’. Het doel van het wetsvoorstel is duidelijk: schijnzelfstandigheid tegengaan en tegelijkertijd zekerheid bieden voor échte ondernemers.

Internetconsultatie verduidelijking en rechtsvermoeden zzp van start

Vrijdag 6 oktober 2023 heeft de ministerraad ingestemd om een internetconsultatie te starten over het wetsvoorstel. Dit geeft burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties de mogelijkheid om suggesties te doen. Het wetsvoorstel dient ter vervanging van de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties (Wet DBA).

De nieuwe wet moet meer duidelijkheid scheppen wanneer een opdrachtgever een zzp’er mag inhuren. Het voorstel bestaat uit twee onderdelen:

  • Een formule en criteria waarmee onderscheid tussen werknemers en zzp’ers wordt bepaald
  • Een rechtsvermoeden van werknemerschap bij een uurtarief van € 32,24 of lager

Deze 3 criteria bepalen of opdracht naar zzp’er mag

Het wetsvoorstel bevat een formule die het onderscheid tussen een zzp-opdracht en werk in loondienst bepaalt. De formule bestaat uit drie criteria:

  1. Werkinhoudelijke aansturing van de werkgever
  2. Het werk of de werknemer is organisatorisch ingebed in de organisatie van de werkgever
  3. Werken voor eigen rekening en risico

De eerste 2 criteria wijzen op een mogelijk loondienstverband. Als er geen sprake is van zowel criterium 1 als 2, dan mag een werkgever een zzp’er inhuren.

Het 3e criterium wijst op ondernemerschap

Is er wel sprake van aansturing en/of inbedding? Dan wordt criterium 3 belangrijk. Werkt een zzp’er voor eigen rekening en risico binnen de opdracht? Dan mag de opdracht mogelijk toch door een zzp’er worden uitgevoerd, zelfs als sprake is van (enige) aansturing of inbedding.

De genoemde criteria gaan puur over de specifieke opdracht, dus niet over de (onderneming van) de zzp’er.

Wat als er sprake is van rechtsvermoeden van werknemerschap?

Dan is er nog een tweede deel van het wetsvoorstel dat gaat over rechtsvermoeden van werknemerschap. Werkt een zzp’er voor een uurtarief van € 32,24 of minder? Dan wordt deze persoon volgens het wetsvoorstel sowieso als werknemer gezien. Dat heeft een aantal arbeidsrechtelijke gevolgen. Een zzp’er kan in dat geval eenvoudig bij de rechter opeisen dat hij recht heeft op bijvoorbeeld een minimumloon, ontslagbescherming en doorbetaling bij ziekte.

Is de werkgever het hier niet mee eens? Dan moet er bewijs op tafel komen waaruit blijkt dat de ‘werkende’ toch echt een zzp’er is.

Rechtsvermoeden alleen van belang voor B2B-opdrachten (dus niet voor B2C)

Belangrijke kanttekening bij rechtsvermoeden van werknemerschap is dat het alleen geldt voor zzp’ers met zakelijke opdrachtgevers; dus niet voor particuliere klanten.

Daarnaast is het een civielrechtelijke procedure. De Belastingdienst kan zich hier niet in mengen door bijvoorbeeld te bepalen of een werkgever loonheffing moet afdragen als het rechtsvermoeden van werknemerschap bestaat.

Er komt geen duidelijkheid over de Wet DBA!

Er komt geen duidelijkheid over de Wet DBA!

Ons HR interim advies over de wet DBA

Wij geven u graag HR interim advies over de ontwikkelingen op het gebied van de wet DBA. De discussie over de Wet DBA houdt de gemoederen flink bezig. Staatssecretaris van Financiën Wiebes draait zo ongeveer wekelijks een andere kant op en doet halve toezeggingen. ZZP’ers maken zich zorgen en sommige opdrachtgevers zijn zelfs in paniek. Duidelijkheid en zekerheid zijn zeer gewenst.

Wat is er aan de hand?

Per 1 mei 2016 is de Wet Deregulering Arbeidsrelaties (DBA) van kracht en daarmee is de VAR verdwenen. Ten tijde van de VAR was vooral de ZZP’er aansprakelijk als de Belastingdienst de arbeidsrelatie aanmerkte als een verkapt dienstverband. Met de Wet DBA is de opdrachtgever óók aansprakelijk en loopt dus risico.

Het afschaffen van de VAR heeft tot onzekerheid bij opdrachtgevers geleid die daardoor minder opdrachten gunnen aan ZZP’ers. Men is huiverig geworden voor het inhuren van ZZP’ers.

Over hoeveel mensen gaat het?

De cijfers zijn niet helemaal duidelijk. De schatting is dat het aantal ZZP’ers in Nederland ergens rond één miljoen mensen ligt. De belastingdienst dacht dat slechts 2 tot 5 procent niet volgens de wet zou werken en dus eigenlijk een verkapt dienstverband zou hebben. Nu blijkt dat die groep veel groter is, wellicht zelfs ongeveer de helft.

Vrijwaring via modelovereenkomst kán niet !

In plaats van een VAR aanvragen kun je nu een modelovereenkomst sluiten. De belastingdienst heeft daartoe een aantal standaard modelovereenkomsten op de website staan die je kunt gebruiken. Je mag ook een eigen versie indienen.

Er zijn bij de belastingdienst duizenden modelovereenkomsten door opdrachtgevers aangeboden, waarvan het grootste deel niet is goedgekeurd. Wat veel mensen niet weten is dat een goedgekeurde modelovereenkomst nog steeds niemand vrijwaart, noch ZZP’er, noch de opdrachtgever (!).

Modelovereenkomst vaak niet eens nodig

Als een opdrachtgever en ZZP’er zich aan de voorschriften van de Wet DBA houden, dan is een modelovereenkomst niet eens nodig omdat er dan geen discussie is over de arbeidsrelatie.  In grensgevallen is het zeker verstandig om met een goedgekeurde modelovereenkomst te werken. Dat geldt bijvoorbeeld als het niet om een resultaatverplichting gaat en als de kwaliteit van de te leveren dienst is voorgeschreven (dan zou de belastingdienst dit kunnen aanmerken als gezagsverhouding).

Wanneer loop je geen risico?

Men loopt geen risico als het een tijdelijke opdracht betreft waarbij de opdrachtnemer (ZZP’er) een resultaatverplichting heeft, er geen sprake is van een directe gezagsverhouding (de ZZP’er mag zelf bepalen hoe en wanneer hij zijn werkzaamheden verricht, eventueel in overleg en op aanwijzing) en de ZZP’er meerdere opdrachtgevers heeft en dus overduidelijk zelfstandige is.

Wanneer loop je zeker risico?

Er zijn ZZP’ers die al jarenlang voor één en dezelfde opdrachtgever werkzaam zijn (kan ook een intermediair zijn)en soms zelfs ook nog al die jaren hetzelfde werk doen. De belastingdienst zal dit zeker aanmerken als verkapt dienstverband.

Duidelijkheid gaat er níet komen!

Ondanks diverse toezeggingen zal de staatssecretaris (en daarmee de belastingdienst) geen volledige duidelijkheid gaan geven en zeker geen vrijwaring. De reden is dat men altijd een troefkaart in de binnenzak wil houden en men daarmee de mogelijkheid behoudt om te sanctioneren. Dat is kenmerkend voor overheidsinstanties.

Pet belastinginspecteur

Tot slot ben je altijd afhankelijk van hoe de pet van de belastinginspecteur staat. De ene inspecteur zal een constructie als verkapt dienstverband kenmerken, de andere niet. Niet duidelijk dus.

Meer informatie over de DBA? Neem contact met ons op. Peoplez is een HR bureau gespecialiseerd in HR outsourcing. Wij bieden HR interim services en advies aan het MKB. We ontzorgen en ondersteunen op het gebied van HR.